Educational Technology and Communications

เด็กที่มีความบกพร่องทางสติปัญญา

สาเหตุของความบกพร่องทางสติปัญญา
มีมากมายทั้งที่ป้องกันได้และป้องกันไม่ได้ อาจจะเกิดขึ้นได้ทุกระยะของพัฒนาการ หรือการเจริญเติบโตของเด็ก คือ
1. ขณะที่อยู่ในครรภ์ (ขณะตั้งครรภ์) อาจเกิดความพิการแก่เด็กได้ตั้งแต่การปฏิสนธิ จนกระทั่งถึงระยะเวลาคลอด ซึ่งอาจจะเกิดจากสาเหตุหลายประการ เช่น กินยาแก้แพ้ท้อง กินยาผิด การทำแท้ง การเจ็บป่วยด้วยโรคบางประการ เช่น โรคหัดเยอรมัน หรือการได้รับอุบัติเหตุต่างๆ ตลอดจนการใช้สิ่งเสพติด เช่น บุหรี่ สุรา หรือมารดาได้รับสิ่งสะเทือนจิตใจอย่างรุนแรง อาจมีผลให้ทารกในครรภ์เกิดความพิการได้
วิธีป้องกัน
หลีกเลี่ยงการติดเชื้อ เช่น ไวรัส แบคทีเรีย หัดเยอรมัน วัณโรค การกินยา
หลีกเลี่ยงการกระทบกระเทือนต่างๆ ขณะตั้งครรภ์ การหลีกเลี่ยงรังสีเอ็กซเรย์ ขาดอาหาร โรคเบาหวาน โรคตับ โรคไต
2. ขณะที่คลอดหรือระหว่างการทำคลอด เด็กทารกอาจพิการจากสาเหตุอุบัติเหตุจากการใช้เครื่องมือในการคลอด การคลอดที่ไม่ถูกวิธี ให้หมอตำแยทำคลอดระวังเรื่องยาระงับความรู้สึก
3. หลังคลอด หมายถึง ระยะเวลาตั้งแต่วัยทารกจนถึงวัยชรา ให้ความรู้แก่มารดา นำลูกมาตรวจสุขภาพเพื่อรับภูมิคุ้มกันโรคติดต่อ
ระวังภาวะตัวเหลืองในทารกแรกเกิด
ระวังสารพิษ เช่น ตะกั่ว
ระวังการติดเชื้อ
อุบัติเหตุกระทบกระเทือนทางสมอง
ระวังอาการท้องเสียอย่างรุนแรงบ่อยๆ

เด็กที่มีความบกพร่องทางสติปัญญา
การที่จะเข้าใจถึงผลกระทบของความบกพร่องทางสติปัญญาว่า มีผลต่อการเรียนรู้ของเด็กที่มีความบกพร่องทางสติปัญญาอย่างไรนั้น จำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องเข้าใจและยอมรับข้อเท็จจริงเกี่ยวกับเด็กที่ความบกพร่องทางสติปัญญา ว่า
1. ระดับสติปัญญาของเด็กที่มีความบกพร่องทางสติปัญญาไม่อยู่คงที่เสมอไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งเด็กที่มีความบกพร่องทางสติปัญญาระดับเล็กน้อย
2. บุคคลที่ได้รับการทดสอบ จากแบบทดสอบวัดเชาว์ปัญญาว่ามีระดับสติปัญญาต่ำกว่าปกติยังมีทักษะการปรับตัวที่ใช้ได้ดีอยู่ ขึ้นอยู่กับการที่บุคคลนั้นจะได้รับการฝึกฝน ได้รับแรงจูงใจ ประสบการณ์ และสภาพแวดล้อมทางสังคมที่เขารับได้
3. การศึกษาวิจัยจำนวนมากชี้ให้เห็นว่า ลักษณะการเรียนรู้ของเด็กที่มีความบกพร่องทางสติปัญญา โดยเฉพาะอย่างยิ่งเด็กที่มีความบกพร่องทางสติปัญญาระดับเล็กน้อยไม่แตกต่างไปจากเด็กปกติ แต่เด็กที่มีความบกพร่องทางสติปัญญาจะเรียนได้ช้ากว่า
4. เด็กที่มีความบกพร่องทางสติปัญญาส่วนใหญ่มีความบกพร่องทางสติปัญญา
ส่วนใหญ่ มีความบกพร่องทางสติปัญญาระดับเล็กน้อยที่มองไม่เห็นเด่นชัด ด้วยเหตุที่แบบทดสอบที่ใช้กับเด็กโต เมื่อเด็กเข้าเรียนแล้วได้รับการคาดหวังจากบุคคลต่างๆว่าจะเรียนได้เหมือนเด็กอื่นๆ จึงทำให้เด็กที่ได้รับการวินิจฉัยว่ามีความบกพร่องทางสติปัญญาไม่ได้รับการตรวจสอบก่อนที่พวกเขาจะเข้าสู่ระบบโรงเรียน
5. เด็กที่มีความบกพร่องทางสติปัญญาส่วนมาก มีความบกพร่องทางสติปัญญาระดับเล็กน้อยจึงทำให้มองดูเหมือนเด็กปกติทั่วๆไป
6. เด็กที่มีความบกพร่องทางสติปัญญาจำนวนมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งเด็กที่มีความบกพร่องทางสติปัญญาระดับเล็กน้อย เราไม่สามารถระบุสาเหตุของความบกพร่องได้แน่ชัดว่า ในหลายๆกรณีเชื่อว่าสิ่งแวดล้อมที่ไม่ดีเป็นปัจจัยตัวหนึ่งของเด็กที่มีความบกพร่องทางสติปัญญาแล้วระดับเล็กน้อยนี้

หากพิจารณาจากข้อเท็จจริงเกี่ยวกับเด็กที่มีความบกพร่องทางสติปัญญาแล้ว จะพบว่า สติปัญญาเป็นองค์ประกอบที่สำคัญ และเด่นชัดที่สุดในเรื่องของการเรียนรู้ของคนเรา การพัฒนาการในด้านการเคลื่อนไหว ด้านภาษา ด้านความคิดรวบยอด ด้านอารมณ์ และด้านสังคม ของเด็กจะเป็นไปตามกฎเกณฑ์ได้เพราะเด็กมีสติปัญญาเป็นปกติ แต่หากมีความบกพร่องทางสติปัญญาแล้ว พัฒนาการด้านต่างๆ ของเด็กจะล่าช้าไป หรือไม่เป็นไปตามวัยที่ควรจะเป็น

การจัดการศึกษาและวิธีสอนเด็กบกพร่องทางสติปัญญา
หลักการจัดการศึกษาให้แก่เด็กปัญญาอ่อนขั้นปานกลาง (Trainable หรือ Moderate Grade) และขั้นเล็กน้อย (Educable หรือ Mild Grade)
เนื่องจากเด็กปัญญาอ่อนมีระดับสติปัญญาต่ำ มีความสามารถทางด้านการเรียนรู้ด้านวิชาการน้อย แต่ถ้าได้รับการฝึกอบรมที่ถูกต้อง เพื่อใช้กำลังความสามารถของตนได้อย่างเต็มที่ ก็สามารถจะช่วยตนเองได้ตามสมควร อาจช่วยแบ่งเบาภาระของครอบครัวและสังคมได้ เพื่อให้ดำรงตนในสังคมได้มากที่สุด

จุดมุ่งหมายของการสอน
1. ช่วยตนเองได้
2. รักษาสุขภาพอนามัย
3. เล่นและอยู่ร่วมกับคนอื่นได้
4. อ่าน เขียน คิดเลข เบื้องต้นได้
5. ทำงานให้เป็นประโยชน์ได้ ใช้เวลาว่างได้
6. ปรับตัวให้เข้ากับคนอื่นได้
วิธีสอน
1. สอนเป็นรายบุคคล
2. สอนตามความสามารถ
3. สอนตามลำดับก่อนหลัง
4. ยึดหลัก 3 R คือ สอนซ้ำ (Repetition) สอนสิ่งที่เกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวัน และสอนให้สนุกและหยุดพักช่วงสั้นๆ
5. สอนไปแล้วทบทวนความรู้เดิมซ้ำอีก
6. มีการประเมินผลอย่างสม่ำเสมอ
7. เมื่อเด็กทำอะไรได้ต้องให้รางวัล
8. มีการจูงใจ
9. ใช้เวลาทำกิจกรรมไม่มาก 15 -20 นาที

ขนาดชั้นเรียน
จำนวนนักเรียนควรมีในชั้นหนึ่งประมาณ 6 – 15 คน ห้องเรียนควรมีขนาดเล็ก เพื่อให้เด็กได้สร้างความคุ้นเคยกับกิจวัตรประจำวันแล้วค่อยย้ายให้อยู่ห้องที่กว้างขึ้นภายหลัง ควรจัดระดับอายุใกล้เคียงกัน ความสามารถระดับเดียวกันอยู่ด้วยกัน
การสอน เด็กที่บกพร่องทางสติปัญญาขั้นปานกลาง (Trainable)
การสอนให้รู้จักช่วยตนเอง เป็นเรื่องสำคัญที่ควรสอนอันดับแรก เช่น แต่งตัว เปลี่ยนเสื้อผ้า รับประทานอาหารเอง
การสอนเรื่องปรับตัวเข้ากับสมาชิกและเพื่อนบ้าน การนับสิ่งของ การรอจังหวะลำดับก่อนหลัง การเชื่อฟัง การทำตามคำสั่ง คำแนะนำ การปรับตัวเข้ากับสังคม
การเรียนรู้เรื่องกิจกรรมที่เป็นงานอาชีพ เช่น การทำงานบ้าน ทำสวน กิจกรรมต่างๆ ควรจัดให้โรงเรียนในชุมชน เช่น การหุงหาอาหาร การซักรีด
ทักษะทางศิลปะ ดนตรี การทำงานบ้าน และเกมต่างๆ เป็นสิ่งจำเป็นและมีประโยชน์ต่อการเรียนการสอนเด็กประเภทนี้ การสอนเนื้อหาวิชา เช่น คิดเลข อ่าน ที่เน้นด้านวิชาการไม่จำเป็นสำหรับเด็กประเภทฝึกหัดได้ (Trainable) แต่จำเป็นสำหรับพวกให้การศึกษาได้ (Educable)

คำที่ควรสอน เช่น อันตราย หยุด ผู้หญิง ผู้ชาย มาก น้อย ใหญ่ เล็ก นับ 1- 10 เวลา บอกเวลา ดูปฏิทิน จำเบอร์โทรศัพท์
งานศิลปะ ระบายสี ตัดกระดาษ วาดภาพ เข้าใจเรื่องสี
สุขศึกษา ดื่มของมีประโยชน์ ชนิดของอาหาร การรักษาบ้าน ความสะอาด ความปลอดภัย
สุขนิสัย เมื่ออยู่บ้านและโรงเรียน
ภาษา การพูด การใช้ถ้อยคำ การฟังเรื่อง อภิปรายจากภาพ และกิจกรรมอื่นๆ
การสร้างความนึกคิด การแก้ปัญหา รู้จักทักทาย การคบค้าสมาคม การนั่งโต๊ะ ฯลฯ
ดนตรี ร้องเพลง การให้จังหวะ เล่นเกมทางดนตรี ช่วยลดพลังงานส่วนเกินและการแสดงออก
วิชาสังคม สอนเรื่องวันหยุด การคมนาคม การไปทำบุญ ทราบ วัน เดือน สัปดาห์
กิจกรรมเกี่ยวกับเกม เน้นพัฒนาการทางการเคลื่อนไหว กิจกรรมสันทนาการ การเล่นกลางแจ้ง และในร่ม

ครูควรใจเย็นพอที่จะยอมรับว่า เด็กประเภทนี้เรียนไม่ได้ รับรู้สิ่งต่างๆ ช้า การหวังความสำเร็จในการทำงาน ความตั้งความหวังให้น้อยควรเน้นการปฏิบัติให้ประสบการณ์ที่จำเป็น และเหมาะสมกับความสามารถของเด็กที่จะรับได้
ผู้ปกครองควรเข้าใจและยอมรับความจริงว่าลูกของตนมีความสามารถต่ำ ควรลดความหวังในลูกของตน ที่จะสามารถเรียนวิชาเนื้อหาต่างๆ ได้การจัดการเรียนการสอนสำหรับเด็กปัญญาอ่อนขั้นเล็กน้อย (พอเรียนได้)
เด็กประเภทนี้กว่าจะทราบว่ามีปัญหา เมื่อเข้าโรงเรียนแล้ว เพราะเรียนหนังสือในโรงเรียนปกติไม่ได้ จะเข้าเรียนชั้นเรียนพิเศษ

สรุป

เด็กบกพร่องทางสติปัญญา หมายถึง เด็กที่มีระดับสติปัญญาที่พัฒนาการทางกายล่าช้า ความสามารถในการเรียนรู้น้อย มีความสามารถจำกัดในการปรับตัวต่อสิ่งแวดล้อมและสังคม จำเป็นต้องอาศัยผู้อื่นคอยแนะนำช่วยเหลือ มักถูกชักจูงได้ง่าย องค์ประกอบที่ทำให้เด็กแต่ละคนแตกต่างกันก็คือ ด้านพันธุกรรม และด้านสิ่งแวดล้อม สาเหตุที่สำคัญที่ทำให้เด็กบกพร่องทางสติปัญญาอาจเกิดขึ้นตั้งแต่อยู่ในครรภ์ เช่น มารดาเป็นโรคหัดเยอรมัน ระหว่างคลอดเด็กขาดออกซิเจน หรือถูกกระทบกระเทือน เนื่องจากการทำคลอดไม่ถูกวิธี ฯลฯ ในด้านการจัดการศึกษาให้แก่เด็กที่มีความบกพร่องทางสติปัญญานั้นจะต้องจัดตามอายุ สติปัญญา ไม่จัดตามอายุจริง ครูควรเน้นการปฏิบัติ สอนให้เด็กเกิดการเรียนรู้ สามารถนำไปใช้ประโยชน์ในการช่วยเหลือตนเองได้ และสามารถประกอบอาชีพง่ายๆ ได้โดยไม่เป็นภาระของสังคม

ที่มา : cdn.gotoknow.org/assets/media/files/000/008/690/original_kwan.doc?...